Bài học từ những lần tăng giá xăng trước cho thấy, việc liên tiếp điều chỉnh giá mặt hàng thiết yếu này trong một thời gian ngắn tất yếu sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới tiêu dùng và đẩy CPI trong thực tế lên cao.
Lý giải việc tăng giá, các doanh nghiệp đầu mối cho hay: Singapore - thị trường nhập khẩu xăng dầu chính của Việt Nam - giá xăng thành phẩm đã giữ ở mức cao trong suốt hơn một tháng qua. Mức giá trung bình của xăng A92 thành phẩm của Singapore trong 20 ngày trở lại đây là 76 USD/thùng. Theo tính toán, với mức giá này trừ đi khoản chi phí, cước vận chuyển mỗi lít xăng dầu nhà nhập khẩu lỗ khoảng 1.000 đồng/lít.
Nhưng người tiêu dùng vẫn còn nhớ khi trao đổi với báo giới cách đây không lâu, TS Lê Đăng Doanh từng đưa ra câu chuyện đáng nói là khi giá xăng dầu thế giới là 147 USD/thùng thì giá xăng trong nước 14.000 đồng/lít, nhưng khi giá xăng thế giới chỉ mới xấp xỉ 75 USD/thùng giá xăng trong nước đã lên tới 14.200 đồng/lít. Và hiện tại, khi giá thế giới 76 USD/thùng giá xăng đã kịp tăng thành 14.700 đồng/lít?
Như vậy, dù đã tính tương ứng thêm cả mức tăng thuế xăng (từ 0% lên 20%), lý do tăng giá doanh nghiệp đưa ra vẫn khó thỏa mãn được dư luận.
Trước đó, Bộ Tài chính đề xuất 3 phương án điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu trong nước, lấy ý kiến các bộ, ngành trước khi trình Chính phủ. Theo đó, doanh nghiệp được quyền tăng hoặc giảm giá xăng dầu và tự chịu trách nhiệm hoạt động kinh doanh xăng dầu của mình mà không cần xin phép. Bộ này nghiêng về phương án thứ ba, cho phép doanh nghiệp đầu mối được điều chỉnh giá trong phạm vi đến 7% (nếu tăng 7-12%, doanh nghiệp được điều chỉnh giá 60% của giá vốn, nếu tăng trên 12%, Nhà nước sẽ can thiệp).
Tuy nhiên, theo ông Phong, dự thảo Nghị định 55 sửa đổi, cả ba phương án đưa ra cách tính giá song không thay đổi được bản chất và giá xăng vẫn chưa được trả về giá thị trường theo mục tiêu của Nghị định. Vấn đề của thị trường xăng dầu hiện nay là cơ chế quản lý giá cần minh bạch - ông Phong nói, tránh cảnh lần kêu lỗ, đòi tăng giá nào của các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu cũng được Liên Bộ chấp thuận. Kết quả chỉ người tiêu dùng luôn chịu cảnh thiệt thòi./.