Ai về Hội Gióng tháng Tư…
Hôm nay 11-5 (9 tháng tư âm lịch), Hội Gióng ở xã Phù Đổng, huyện Gia Lâm (Hà Nội), tưởng nhớ công đức Phù Đổng Thiên Vương (Thánh Gióng) vào chính hội.
Hội trên quê hương Ngài trong năm đầu tiên đón nhận danh hiệu
Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được tổ chức long
trọng hơn nhưng vẫn giữ nguyên các nghi thức diễn xướng vốn có như một
thông điệp chuyển tới bạn bè trong nước, quốc tế rằng Hội Gióng đã, đang
và sẽ được chính cộng đồng sinh ra nó gìn giữ, phát huy.
 |
Xe Long Mã và đội quân phù giá tháp tùng... trong lễ hội. Ảnh: Kim Hoa |
Diễn xướng độc đáo
Hội Gióng ở Phù Đổng có 5 làng tham gia, gồm Phù Dực, Phù Đổng, Đổng
Viên (xã Phù Đổng), Đổng Xuyên (xã Đặng Xá, Gia Lâm) và Hội Xá thuộc
phường Phúc Lợi (Long Biên).
Ông Hoàng Đức Cường, Chủ tịch UBND xã Phù Đổng cho biết: Vẫn như mọi
năm, mở đầu ngày chính hội là lễ rước cờ từ Đền Mẫu về Đền Thượng với sự
tham gia của hàng trăm người, thể hiện sức mạnh của đội quân Thánh
Gióng. Đến đầu giờ Ngọ (khoảng 11 giờ), phường Ải Lao diễn trò săn hổ
trước Đền Thượng mang ý nghĩa thiêng liêng, sức mạnh đoàn kết có thể
chiến thắng thú dữ. Trong khi đó, ở cuối làng Đổng Viên, trên bãi Đống
Đàm cạnh hồ sen - tượng trưng cho trận địa địch, 28 nữ tướng địch đã dàn
trận. Tiếp đó là hội trận tái hiện đội quân Thánh Gióng xuất quân đánh
giặc với phường áo đỏ, áo đen với ông tiểu hổ dẫn đoàn ca vũ Ải Lao, ông
hiệu Chiêng, hiệu Trống, hiệu Cờ, đội quân phù giá tháp tùng xe Long
Mã, rồi đến cuộc giao chiến với giặc được hình tượng hóa qua ba ván múa
cờ hết sức độc đáo của ông hiệu Cờ. Ván cờ thứ ba kết thúc, nghĩa là
quân ta đã thắng.
Sau trận đánh Đống Đàm là trận đánh ở Soi Bia. Tương truyền, sau khi
giành thắng lợi, đại quân Thánh Gióng đang ăn mừng chiến thắng ở Đền
Thượng thì nhận được hung tin quân địch phản kích, bao vây quân ta. Ngay
lập tức, đội quân Thánh Gióng xung trận lần thứ hai. Trận địa ở Soi Bia
được bố trí tương tự ở Đống Đàm, chỉ khác là cờ được phất từ trái sang
phải, ngược chiều với trận đánh thứ nhất. Ván thứ ba kết thúc thì tiếng
trống, chiêng nổi ba hồi vang rền, báo tin quân ta thắng trận hoàn toàn.
28 tướng giặc phải rời kiệu, quỳ gối chắp tay xin hàng. Lúc này, ông
thủ từ bên phía đại quân đến trước hai nữ tướng chỉ huy, tước kiếm, lột
mũ áo và múa kiếm xung quanh hai người này, tượng trưng cho sự hành
quyết. Các nữ tướng còn lại được tha bổng.
“Hội Gióng ở làng Phù Đổng là hội trận mà không có gươm đao, tất cả được
tái hiện bằng biểu tượng. Đó là hệ thống biểu tượng có những tầng ý
nghĩa sâu xa, lâu đời, nhưng cũng có tầng ý nghĩa mới mẻ, cô đọng; đồng
thời thể hiện sự nhân nghĩa, khoan hồng của quân và dân ta từ ngàn đời
nay". - ông Nguyễn Chí Bền, Viện trưởng Viện Văn hóa - Nghệ thuật Việt
Nam khẳng định.
Hội của cộng đồng
Hội Gióng ở làng Phù Đổng hằng năm thu hút hàng nghìn người trực tiếp
tham gia và hàng vạn người tham dự. Năm nay, Hội Gióng đã được UNESCO
công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại nên số
người dự hội chắc chắn sẽ tăng lên. Bởi thế, công tác chuẩn bị được
chính quyền và nhân dân xã Phù Đổng bắt đầu từ cuối tháng Hai âm lịch,
trong đó việc chọn người đóng ông Hiệu, cô tướng, phù giá, các phường áo
đỏ, áo đen... được tiến hành kỹ lưỡng.
Theo tục lệ, ai được chọn vào vai ông Hiệu là niềm vinh dự cho gia đình,
dòng họ và được dân làng kính trọng gọi bằng "ông Hiệu" đến hết đời.
Vào vai các nữ tướng giặc Ân là các cháu thiếu nhi khỏe mạnh, xinh đẹp
dưới 13 tuổi; đội phù giá từ vài chục đến hàng trăm người ở mọi lứa tuổi
cũng phải trải qua quá trình tập luyện công phu. Anh Nguyễn Mạnh Tường
vào vai ông Hiệu Cờ cho hay: "Chuẩn bị cho lễ hội năm nay, tôi cùng 70
thành viên khác trong họ đã tập luyện suốt nửa tháng. Kinh phí mà gia
đình tôi bỏ ra để mua trang phục, làm lễ rước… lên tới hàng chục triệu
đồng, song với mong muốn gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống của quê
hương, chúng tôi lấy đó là niềm vinh dự". Ngoài nghi lễ truyền thống,
Hội Gióng năm nay còn có chương trình biểu diễn văn nghệ và nhiều hoạt
động thể thao khác.
Để lễ hội diễn ra trật tự, xã Phù Đổng đã bố trí 2 bãi đỗ xe, khách đi
từ trung tâm Hà Nội sang có thể đỗ xe ở bãi gần khu vực di tích, khách
đi từ hướng Bắc Ninh lên có thể đỗ xe ở bãi gần sân lễ hội (bãi Soi
Bia). Xã cũng đã phối hợp với công an huyện phân công cán bộ làm công
tác bảo đảm an ninh trật tự rải đều ở các khu vực diễn ra lễ hội. Hệ
thống cửa hàng kinh doanh dịch vụ đã được tuyên truyền, phổ biến, ký cam
kết về việc bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, không bắt ép du khách,
không làm ảnh hưởng tới cảnh quan môi trường lễ hội…
Được biết, sau khi Hội Gióng được UNESCO vinh danh, xã Phù Đổng đã tổ
chức giảng dạy chuyên đề về Hội Gióng trong các trường học trên địa bàn
nhằm truyền tình yêu di sản cho thế hệ trẻ.
Mùa hội mới đã đến, hãy về Phù Đổng dự Hội Gióng để có thể cảm nhận cái
hay, cái đẹp của di sản như câu ca "Ai ơi mồng chín tháng Tư/ Không đi
Hội Gióng cũng hư mất đời".
(Theo Hanoimoi.com.vn)
|