Dấu ấn Bác Hồ nơi vùng địa linh K9
Khu di tích K9 là một địa danh thuộc huyện Ba Vì, tỉnh Hà Tây cũ nay thuộc Thành phố Hà Nội, nằm cách trung tâm Thủ đô khoảng 70km. Trong chiến tranh nơi đây đã từng được xây dựng thành một khu căn cứ địa của Trung ương và Bác Hồ, để đề phòng đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại ra miền Bắc và sau này, cũng chính nơi đây đã lưu giữ thi hài của Bác trong suốt hơn 4 năm trời, trước khi được đưa về Lăng Hồ Chủ tịch tại Thủ đô Hà Nội như hiện nay.
Đến thăm K9 - nơi Bác đã gắn bó khi Người còn sống và cả khi Bác đã không còn, bất cứ ai cũng có thể cảm nhận được dấu ấn của Người ở bất cứ đâu, ở trong cái không khí vừa uy nghiêm vừa giản dị, trong một không gian thiên nhiên nguyên sơ, an lành, đủ để cho khách tham quan vừa bước chân vào thấy lòng mình tĩnh lại.
Vẫn còn đó hình ảnh Bác trong bữa cơm rừng giữa bãi đá chông bên sườn đồi phía sông Đà, nơi mà cách đây gần 60 năm (năm 1957), trong một lần đến thăm Trung đoàn 36 - Sư đoàn 308 diễn tập, Bác đã có ý tưởng về việc xây dựng một khu căn cứ địa ở chính nơi chốn sơn thủy hữu tình, địa linh nhân kiệt này. Và chỉ sau đó một năm, sau lần Bác trở lại thực địa khu vực này một lần nữa, khu căn cứ địa đã bắt đầu được tổ chức xây dựng với những công trình đầu tiên.
Một hình ảnh gợi nhắc nhiều về Bác ở khu địa danh lịch sử này đó là ngôi nhà được thiết kế theo kiểu nhà sàn - như ngôi nhà Bác đã sống gắn bó nhiều năm giữa Thủ đô Hà Nội. Chúng tôi được nghe kể rằng chính Bác là người cắm cọc, chọn hướng để xây dựng công trình này. Con đường từ nhà sàn xuống đồi được Bác yêu cầu rải sỏi, sau này cũng chính ở con đường này, trong những ngày sức khỏe có phần yếu đi, Bác vẫn kiên trì tập luyện đi lại để thực hiện ý định vào với đồng bào miền Nam như Bác hằng ấp ủ. Con đường này, không phải là lát gạch hay xi măng mà rải sỏi bởi sỏi còn giúp cảnh giới, có thể phát hiện ra người lạ xâm nhập quanh ngôi nhà. Thế mới hiểu, cái tinh tế ở Bác bắt nguồn từ những điều rất gần, rất giản dị như thế.
Từ phía ngôi nhà nhìn thẳng là hòn non bộ, xung quanh được thả cá, rùa rất đẹp và sinh động. Chúng tôi nghe chuyện mới rõ, cả vùng đất này xưa kia được gọi là vùng Đá Chông bởi trên đồi rất nhiều những tảng đá to sắc nhọn như mũi chông, ngọn mác. Và hòn non bộ đó chính là cụm tảng đá chông xưa kia có vị trí trung tâm thẳng hướng ngôi nhà làm việc mà khi xây dựng công trình, chính Bác lại cũng đã nhìn ra vẻ đẹp tự nhiên đặc biệt này và yêu cầu giữ nguyên, đồng thời cho xây bể, thả cá, thả rùa để tạo nên một điểm nhấn, tô điểm cho khuôn viên của khu căn cứ địa. Cứ như thế, K9 dần được hình thành, từ ý tưởng, đến cách thiết kế xây dựng, đâu đó vẫn thấy hình ảnh của Bác như một “tổng công trình sư” thực thụ.
Khu căn cứ địa nằm giữa một vùng thiên nhiên rộng lớn, sơn thủy hữu tình, rừng núi bao quanh, lại là nơi gấp khúc sông Đà chuyển hướng chảy về phía Bắc. Mặc dù đã được xây dựng, cải tạo nhiều lần, song nơi đây từ ngày Bác đến cho đến tận ngày hôm nay, khi Người đã đi xa, những người chịu trách nhiệm quản lý, bảo tồn khu di tích này vẫn làm tròn ý nguyện của Bác, đó là gìn giữ một không gian xanh, giao hòa với thiên nhiên. Đến K9 bất kỳ ai cũng có cảm giác giống như đến một nơi nào khác Bác đã từng sống, đó là sự tràn ngập của thiên nhiên, cây cỏ. Tất cả dường như đều đã được cố gắng tốt nhất để gìn giữ vẻ đẹp tự nhiên, nguyên sơ thủa ban đầu. Đó là cảm giác về sự giản dị, đơn sơ nhưng thanh tao, cao đẹp đến vô cùng.
Về với địa danh K9 trong ngày sinh nhật Bác bởi vậy là một hành trình vô cùng ý nghĩa. Để hiểu rằng “học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” không phải chỉ là những bài học qua sách vở. Những phẩm chất cao đẹp của Bác có khi lại là những điều rất mực giản dị toát lên từ tác phong đời thường, in dấu trong mọi nơi chốn Bác đã từng đến, đã đi qua. K9 cũng là một nơi như vậy, nơi lưu giữ những dấu ấn, phong cách sống của Bác; nơi “giữ yên giấc ngủ của Người” trong những năm tháng chiến tranh.Tháng 5 nhớ Bác.
Theo dấu chân Người, những người con của Bác hôm nay lại tìm về vùng đất thiêng, để thêm hiểu, thêm kính yêu, để cố gắng gìn giữ hơn những di sản thiêng liêng mà Bác đã để lại cho dân tộc Việt Nam.
Diên An
Nhà xuất bản Hà Nội