Ngày tết nói chuyện hoa - Hoa nơi phố thị
Nhớ những ngày mình lang thang tại vườn đào Nhật Tân cách đây gần hai chục năm, rồi nhiều lần trở lại sau đó. Những ruộng đào ngày càng thu hẹp qua bao cơn sốt đất, để bây giờ những gốc đào cổ thụ chen chúc trong một không gian chật hẹp. Lại nhớ những cánh rừng mênh mông ngút ngàn màu sắc từ phớt hồng, đỏ đậm tới tím của hoa anh đào ở Úc, ở Mỹ, Hàn Quốc hay Nhật Bản. Nhưng không thấy những nơi đó có tục trưng cành đào trong nhà vào dịp tết giống người Việt mình. Tương truyền xưa kia ở vùng phía đông núi Sóc Sơn linh thiêng, có một cây hoa đào cổ thụ, cành lá sum xuê khác thường, là nơi trú ngụ của hai vị thần luôn che chở cho dân chúng và dùng cành đào để trừng phạt ma quỷ. Vào dịp tết, hai vị thần lên thiên đình chầu Ngọc Hoàng, nên để trừ tà và những điều không may mắn, dân chúng đã hái những cành đào về cắm trong lọ. Từ đó thành phong tục, nhà nào cũng có một cành đào trong dịp tết. Có phải vì mang theo sinh khí của thần linh, nên cánh hoa đào Việt thật huyền ảo và lung linh không? Có phải vì thế mà những cánh hoa luôn đầy sức sống và như trong miền cổ tích không? Hoa đào giờ có ở khắp nơi, không chỉ trong những làng hoa Hà Nội. Mỗi mùa giáp tết, đào rừng nở bạt ngàn trên những cung đường Tây Bắc. Tôi thích ngắm phố những ngày giáp tết. Những ngày ấy hoa đã thay màu áo cho phố. Cái xám xịt của bê tông dịu lại, những con phố bỗng trở nên mềm mại. Và dòng người xe - dẫu vẫn hối hả - nhưng đã hóa dòng sông, mang theo những cánh hoa bồng bềnh trong gương mặt rạng rỡ của mùa xuân. Vẫn còn đó, những nỗi lo cơm áo, gạo tiền không bao giờ dứt nổi. Vẫn còn đó, những ham hố bon chen của kiếp người, chẳng thể hết. Nhưng vẫn trào dâng một niềm vui nho nhỏ. Bừng lên một tình yêu phố, yêu người từ hoa. Bỗng muốn nghe quá tiếng hoa cười trong nắng, giữa bê tông. Như muốn nghe một lời chào vĩnh cửu cho một khởi đầu mới. Một mùa xuân theo hoa lại về.
Không ngờ chỉ có hoa thôi mà cũng nhiều điều thú vị đến vậy. Vâng chỉ là hoa thôi nhưng đẫm hồn đất, hồn Người và ẩn chứa biết bao điều về Văn hóa của một dân tộc.
Trần Duy tổng hợp
Nhà xuất bản Hà Nội