Cảm nghĩ của một nhà giáo 80 tuổi*
Thành quả đó có sự động viên của độc giả, sự hỗ trợ, giúp đỡ của bầu bạn và của các nhà xuất bản. Tôi đã cộng tác với khá nhiều nhà xuất bản, nhưng đặc biệt Nhà xuất bản Hà Nội để lại cho tôi khá nhiều kỷ niệm đẹp đẽ. Còn nhớ, khi mới bắt đầu liên lạc với Nhà xuất bản Hà Nội, được sự động viên của Giám đốc Nguyễn Khắc Oánh, nhà văn Vũ Đức Nguyên (Trưởng phòng Biên tập), đồng chí Phạm Quốc Tuấn và nhiều cán bộ chuyên viên khác nên các cuốn: Phương pháp tự học ngoại ngữ nhanh và hiệu quả tái bản lần 2 (quý II-2002), tái bản lần 3 (quý II-2003); Bí quyết 9 bước để thành đạt trong kỷ nguyên mới, tái bản lần 2 (quý III-2002) đã kịp ra mắt bạn đọc cùng với cuốn: Học tập và lao động, bí quyết của mọi thành công (quý II-2003)…
Nhưng đáng nhớ nhất là khi ấn hành cuốn: Tục ngữ so sánh Việt - Anh - Pháp - quốc tế ngữ Esperanto thật là vất vả. Chẳng phải vì 4 thứ tiếng khác nhau của 838 câu tục ngữ Việt so với gần 3.000 câu tục ngữ Anh - Pháp - Esperanto, đánh máy sợ sai sót về chính tả, mà chính vì sự cẩn thận, chính xác, cầu toàn cao độ của Nhà xuất bản. Công trình tâm huyết này là của một giáo sư - nhà giáo nhân dân, một tiến sĩ ngữ văn, một nhà sư phạm lão thành; chúng tôi tích luỹ trên 10 năm có lẻ, sao nỡ để sai sót về nội dung, hình thức, nên phải sửa bông lại mất mấy tháng trời. Còn bìa, chịu tốn kém, Nhà xuất bản đã chọn hoạ sĩ chuyên nghiệp trong miền Nam trình bày. Gửi ra ngoài Bắc hai ba lần chưa đạt yêu cầu, thế là bỏ đi, trình bày lại đến năm, sáu lần. Tốn công, tốn của, mất thêm khá nhiều thời gian. Chưa hết! Lần cuối, bìa đạt yêu cầu về nội dung và hình thức, nhưng khi xem lại phim lần chót, tôi phát hiện ra có một chữ trên bìa viết sai chính tả. Đáng lý là chữ “Esperanto” có một chữ “r” nhưng bìa lại ghi là 2 chữ “r”. Hú vía! Thế là lại phải gửi vào Thành phố Hồ Chí Minh để sửa lại. Thế là lại chậm thêm nửa tháng nữa. Nhưng cũng đáng công, vì sau khi sách gửi ra nước ngoài lại được giáo sư ở Nhật, tiến sĩ ở Úc và báo Pháp ca ngợi, giới thiệu nhiều lần, chưa kể các giáo sư, tiến sĩ và báo chí trong nước đánh giá cao. Đấy, ý thức tôn trọng độc giả của Nhà xuất bản Hà Nội cao như thế đấy! Chả bù cho những cuốn chúng tôi giao cho đầu nậu, họ in thật nhanh cho kịp thời vụ, bìa thì đẹp nhưng lỗi in quá nhiều, vì họ chạy theo lợi nhuận. Cạch đến già. Mà cũng đã già trên 70 tuổi rồi, chứ còn trẻ trung gì?
Thế nên, sau này khi biên soạn các sách về tiếng Tây Ban Nha và tiếng Italia, sửa đi sửa lại cách trình bày và phông cỡ chữ cho thích hợp đến hàng chục lần, nhất là cuốn: Từ điển Tây Ban Nha - Việt (bốn vạn từ) thì quả thật rất mất công sức, mất trên một năm để sửa bông, lâu đấy nhưng yên tâm về cung cách làm ăn thận trọng và đầy trách nhiệm của Nhà xuất bản. Còn về cung cách đối xử thì bình đẳng, thân tình, thẳng thắn, thận trọng, khi sửa đổi gì đều trao đổi nhất quán với tác giả, khi sách đáng in mới đưa vào xuất bản, không in ấn ồ ạt để đạt mục đích kinh tế. Cũng chẳng cảm tình nể nang, chẳng hề in những cuốn chạy theo thị hiếu tầm thường: tiền, tình, tù, tội, giật gân, truỵ lạc, khóc than, lãng mạn. Về tài chính phân minh, sòng phẳng, không có hiện tượng mè nheo, eo xèo. Các tác giả mà tôi quen biết đã từng cộng tác ở đây cũng đều có ý kiến tương tự.
Trên đây là cảm nghĩ của một người cao tuổi đã cộng tác với Nhà xuất bản Hà Nội. Càng già, lòng mong mỏi cống hiến hết mình lại càng cháy bỏng, nên chúng tôi thiết nghĩ hãy chọn mặt mà gửi đứa con tinh thần của mình. Chính nơi đây, đã dần khẳng định được tín nhiệm của độc giả cả nước, sẽ khiến cho sản phẩm tinh thần của mình được toả ra bốn phương, góp phần nhỏ bé vào việc quảng bá kiến thức và phát triển văn hoá đọc ngày càng cao của Tổ quốc Việt Nam mến yêu.
* Nhà giáo lão thành - nguyên Phó Chủ tịch, Tổng thư ký Hội Bảo trợ và phát triển ngoại ngữ và tin học Hà Nội kiêm Giám đốc Trung tâm ngoại ngữ và tin học 19-5.
Nhà xuất bản Hà Nội